การดูแลตัวเองหลังทำศัลยกรรมตาสองชั้น

วันนี้ผมจะมาเขียนโพสต์เกี่ยวกับ #การดูแลหลังทำตาสองชั้น ครับ

บ่อยครั้งที่คนไข้มักจะลืมคำอธิบายหลังจากกลับบ้านไปแล้ว อาจเป็นเพราะเพิ่งเสร็จสิ้นการผ่าตัดใหม่ๆ ผมจึงอยากรวบรวมเนื้อหามาสรุปไว้ให้ครับ

โดยปกติจะเป็นการสรุปสิ่งที่ควรทำหลังจากการทำ #ศัลยกรรมตา (#ศัลยกรรมเปลือกตาบน, #ศัลยกรรมถุงใต้ตา, #ทำตาสองชั้น, #เปิดหัวตา, #เปิดหางตา เป็นต้น) ครับ

วิธีการดูแลอาจแตกต่างกันไปตามโรงพยาบาลหรือแพทย์แต่ละท่าน เนื่องจากแต่ละคนมีแนวทางที่ไม่เหมือนกัน ดังนั้นสิ่งที่ผมเขียนอาจไม่ใช่คำตอบที่ถูกต้องที่สุดสำหรับทุกคน แต่เป็นสิ่งที่ผมแนะนำสำหรับกรณีที่ผมเป็นผู้ผ่าตัดครับ

1. การป้องกันการยึดเกาะของพังผืดในบริเวณที่ไม่ต้องการ

ที่คลินิกของเรา ผมจะแนะนำให้คนไข้ฝึกลืมตาให้กว้างๆ บ่อยๆ ตั้งแต่หลังผ่าตัดครับ

โดยเฉพาะในกรณีของ #การแก้ตาสองชั้น ผมจะแนะนำให้คนไข้อย่านอนเร็วเกินไป ให้ลองดูหนังจนดึกหน่อยเพื่อฝึกการใช้กล้ามเนื้อตาครับ

หากแผลเป็นเดิมมีความรุนแรงแล้วเกิดการยึดเกาะซ้ำ เส้นตาสองชั้นอาจจะหักเหไปยังจุดที่ไม่ต้องการได้ และในกรณีที่มีการปรับกล้ามเนื้อตา (Ptosis Correction) หากส่วนที่ปรับเกิดพังผืดยึดเกาะ แม้จะทำให้ตาดูโตขึ้นแล้ว แต่ตาก็อาจจะกลับมาเล็กลงได้อีกครับ

ซึ่งอาจส่งผลให้เกิดอาการตาไม่เท่ากันเพียงข้างเดียวได้

2. การประคบ

เราจำเป็นต้องประคบจริงหรือไม่?

หากรู้สึกปวด การประคบเบาๆ เป็นเรื่องที่ดีครับ แต่ผมไม่คิดว่าการตั้งใจประคบอย่างหนักจะช่วยให้ยุบบวมได้เร็วขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ

ในทางกลับกัน ผมมองว่าการวางแผ่นประคบทับลงไปในขณะที่หลับตาอาจส่งผลเสียมากกว่า ผมเชื่อว่าการลืมตาและหลับตาสลับกันตามที่อธิบายไว้ข้างต้นมีประโยชน์มากกว่าครับ

นอกจากนี้ เวลาประคบ หากน้ำจากเจลประคบไหลเข้าสู่บาดแผล อาจทำให้เกิดการอักเสบได้ ดังนั้นผมจึงแนะนำให้ทำเฉพาะตอนที่มีอาการปวดเป็นระยะๆ เท่านั้นครับ

3. สะเก็ดแผล (ลิ่มเลือด)

หากมีลิ่มเลือดเกาะจนกลายเป็นสะเก็ดบนตา จำเป็นต้องเช็ดออกให้ดีครับ

หลังผ่าตัด ผมจะไม่ติดผ้าก๊อซไว้บนตาแยกต่างหาก

เพราะผมคิดว่ามันจะไปขัดขวางการลืมตา — นี่เป็นความเห็นส่วนตัวของผมนะครับ

ทันทีหลังผ่าตัด จะมีลิ่มเลือดติดอยู่ที่บริเวณแผล

วิธีจัดการคือ ใช้คอตตอนบัดแต้มยาแต้มแผลเล็กน้อย ทาลงไปให้ชุ่มเพื่อให้สะเก็ดนิ่มลง แล้วจะหลุดออกได้ง่ายครับ

หรือจะใช้ผ้าก๊อซสะอาดชุบน้ำเกลือแล้วค่อยๆ เช็ดออกก็ได้ครับ

หากมีลิ่มเลือดสะสมมากเกินไป นอกจากจะดูไม่สวยงามหลังผ่าตัดแล้ว ยังอาจขัดขวางการสมานตัวของแผลให้เรียบเนียนด้วยครับ

ในกรณีที่ลิ่มเลือดเกาะแน่น ให้ทายาแต้มแผลทิ้งไว้ประมาณ 2 ชั่วโมงเพื่อให้ลิ่มเลือดนิ่มตัวลง จากนั้นใช้คอตตอนบัดค่อยๆ ดันออกก็จะหลุดไปเอง แล้วจึงทายาบางๆ ทับที่แผลอีกครั้งครับ

อย่างไรก็ตาม การทายามากเกินไปจนยาแข็งตัวอาจส่งผลเสียได้

ควรทาแค่พอให้ดูชุ่มชื้น เหมือนกับเวลาที่มี ‘ความมัน’ เคลือบบนใบหน้าก็เพียงพอแล้วครับ

คำถามที่พบบ่อย

การประคบร้อนต่อเนื่องหลังการผ่าตัดทำตาสองชั้นช่วยลดอาการบวมได้ดีหรือไม่?

ไม่ การประคบร้อนอาจไม่ช่วยลดอาการบวมได้อย่างรวดเร็ว แนะนำให้ประคบเป็นครั้งคราวเมื่อมีอาการปวดเท่านั้น อันที่จริง การฝึกเปิดและปิดตาจะช่วยในการฟื้นตัวได้ดีกว่าการหลับตาและวางถุงประคบไว้เฉยๆ

ทำไมต้องฝึกเปิดตาให้กว้างหลังการผ่าตัด?

ใช่ เพื่อป้องกันการยึดเกาะในบริเวณที่ไม่ต้องการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกรณีของการผ่าตัดแก้ไขตาสองชั้นหรือการแก้ไขกล้ามเนื้อตา การฝึกเปิดตาให้กว้างมีความสำคัญอย่างยิ่งในการป้องกันไม่ให้รอยแผลเป็นเดิมกลับมายึดเกาะอีกครั้ง ซึ่งอาจทำให้เส้นตาสองชั้นผิดรูปหรือเกิดความไม่สมมาตรได้

ควรขจัดสะเก็ดเลือดที่เกิดขึ้นบริเวณแผลผ่าตัดอย่างไร?

ควรใช้น้ำยาฆ่าเชื้อหรือน้ำเกลือล้างออกอย่างอ่อนโยน ทาขี้ผึ้งบนสำลีพันก้านแล้วเช็ดเบาๆ หรือใช้ผ้าก๊อซชุบน้ำเกลือแล้วค่อยๆ ลอกออก หากสะเก็ดเลือดหนามาก ให้ทาขี้ผึ้งให้หนาๆ ทิ้งไว้ประมาณ 2 ชั่วโมงเพื่อให้สะเก็ดนิ่มลง แล้วค่อยๆ ดันออก

ควรทาขี้ผึ้งบริเวณแผลมากแค่ไหน?

ควรทาบางๆ เพียงพอที่จะทำให้ใบหน้าดูมันเล็กน้อยเหมือนมีน้ำมันเคลือบอยู่ การทาขี้ผึ้งมากเกินไปอาจทำให้ขี้ผึ้งแข็งตัว ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อการสมานแผลได้ ดังนั้นจึงควรทาในปริมาณที่เหมาะสม